Stefan Bryła - wspomnienie konstruktora Prudentialu

Prudential w Warszawie, konstrukcja opracowana przez inżyniera Stefana Bryłę.

www.warszawa1939.pl

W czwartek minęła rocznica śmierci wybitnego polskiego konstruktora, inżyniera konstrukcji Prudentialu, który przed wojną stanowił drugi co do wysokości w Europie, a pierwszy w Polsce tak wysoki budynek.

Stefan Władysław Bryła urodził się 17 sierpnia 1886 r. w Krakowie. Studiował inżynierię lądową i wodną na Politechnice Lwowskiej. W 1908 r. uzyskał doktorat z nauk technicznych. W latach 1910-12 odbył podróż naukową po Ameryce, Azji i Europie.

W czasie I wojny światowej prof. Bryła działał w polskim środowisku miasta Kijów jako prezes Związku Inżynierów i Techników w Rosji. W 1918 r. brał udział w walkach o polski Lwów, a w latach 1919-20 walczył na froncie wschodnim z bolszewikami w obronie Warszawy.

Po wojnie, od 1921 r. wykładał na Politechnice Lwowskiej, a po przeprowadzce do Warszawy był w latach 1934-39 profesorem na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Dla studentów był nie tylko wykładowcą o ogromnej erudycji i wielkim zasobie wiedzy praktycznej, wyśmienitym metodykiem w dziedzinie spawalnictwa oraz konstrukcji wieżowców. Był pogodny i przyjacielski, energiczny i niesłychanie życzliwy.

Należał do wielu polskich i międzynarodowych organizacji technicznych oraz był wybitnym działaczem społecznym i politycznym.

Prof. dr inż. Stefan Bryła był autorem licznych prac naukowych. Najważniejszym jego dziełem jest podręcznik inżynierski (cztery tomy wydane w latach 1928-32). Został uznany za pierwszą polską encyklopedię techniczną.

W czasie II wojny światowej prowadził tajne nauczanie w grupach studentów Politechniki Warszawskiej, za co był przez gestapo dwukrotnie aresztowany. 3 grudnia 1943 r. został rozstrzelany.

"Prudential"

Gmach Prudentialu został wzniesiony w latach 1932-33 dla Towarzystwa Ubezpieczeń "Przezorność" SA w Warszawie (The Prudential Assurance Co. LTD London). Był wówczas drugim co do wysokości w Europie, a pierwszym w Polsce tak wysokim budynkiem. Miał 16 pięter oraz 68 m wysokości.

Do innych realizacji konstruktora należą min:

- kompleks budynków Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska w Warszawie

- Urząd Telekomunikacyjny i Telegraficzny na ul. Nowogrodzkiej (Warszawa)

- pierwszy na świecie drogowy spawany most na rzece Słudwi - (Maurzyce) (1928-1929)

- budynek biurowy PKO (Poczty Głównej) przy ul. Świętokrzyskiej w Warszawie wysokości 8 kondygnacji (1930-1932)

- gmach Urzędu Skarbowego w Katowicach (Drapacz Chmur) wysokości 14 kondygnacji (1930-1932)

- budynek Biblioteki Jagiellońskiej przy Al. Mickiewicza w Krakowie wysokości 9 kondygnacji (1934)